DUSZPASTERSTWO
BANKOWCÓW DIECEZJI RZESZOWSKIEJ MATEUSZ
|
Powrót
do strony głównej/Spotkania/Spotkanie 36
|
|
21 październik
2010r.
Temat: Historia Ziemi Świętej
W związku z planowaną pielgrzymką bankowców do Ziemi Świętej w 2011r.
kontynuujemy zapoznawanie się z geografią, historią i kulturą państw
biblijnych zwanych też krainą Kanaan. Oczywiście - jak w ubiegłym miesiącu
- ks. Janusz przewodniczy spotkaniu bankowców.
A oto notatka za spotkania.
Najstarsze dzieje Jerozolimy
Ziemia Święta była zamieszkała od czasów prehistorycznych. Tereny jej były
kolonizowane przez różnorodne ludy na co wskazują prowadzone badania
archeologiczne. Badania wykazują, że już w trzecim tysiącleciu p.n.e.
tereny te zamieszkiwali Kananejczycy – naród hodowców i rzemieślników
– zorganizowany w tzw. „miasta – państwa”.
Ok. 1850 r. przed Chr. tereny Ziemi Świętej nabierają znaczenia
religijnego wraz z przybyciem i osiedleniem się Abrahama (zwanego
praojcem Narodu wybranego). Na tej ziemi Biblia umieszcza życie i
działalność Izaaka i Jakuba. Ok. 1630 r. przed Chr. rodzina Jakuba
emigruje do sąsiedniego Egiptu, by po latach gdy nasila się tam
prześladowanie, z Bożą pomocą i pod wodzą Mojżesza opuścić kraj faraonów.
Ok. 1250 r. przed Chr. Naród wybrany rozpoczyna czterdziestoletnią
wędrówkę ku Ziemi Obiecanej.
Osiedlenie się narodu izraelskiego na Ziemi Kanaan, dokonany podbój
tej ziemi przez Jozuego (Mojżesz umarł zanim dotarł do Ziemi Obiecanej, a
jego miejsce zajął Jozue) oraz podział ludu Izraela na 12 plemion, z
których każde nosiło imię swego przodka tj. jednego z synów Jakuba, a
wnuka Abrahama znajduje także swoje miejsce w Biblii. W XI wieku przed
Chr. Saul został wybrany na pierwszego króla Izraela. Jego następcą
został król Dawid, który po zdobyciu Jerozolimy w 1004 roku
przed Chr. zakłada tutaj stolicę zjednoczonego państwa. Do Jerozolimy
sprowadza Arkę Przymierza. Ok. 970 r. przed Chr. syn króla Dawida,
Salomon, zbudował w Jerozolimie świątynię poświęconą Bogu Jahwe, a
państwo podzielił na dwanaście okręgów, z których każdy miał utrzymywać
dwór królewski przez jeden miesiąc w roku.
|
![](wzory/spotkanie36.jpg)
|
Po śmierci
Salomona i wstąpieniu na tron jego syna Roboama, doszło do rozłamu. Z
królestwa Salomona wyłoniły się dwa państwa. Roboam zatrzymał przy
dynastii Dawida mniejsze państwo na południu kraju, Królestwo Judy
obejmujące Jerozolimę z jej świątynią, zaś dziesięć pokoleń utworzyło
państwo północne, Królestwo Izraela. Podzielone i osłabione państwa
zostały zaatakowane przez sąsiadów. Państwo północne zostało pokonane
przez Asyryjczyków w 722 roku przed Chr., i część jego ludności
została uprowadzona do Asyrii, a na to miejsce sprowadzono inne ludy,
które wraz z pozostałą ludnością izraelską utworzyły mieszankę
etniczno-religijną, którą nazywamy Samarytanami. W 586 r. przed Chr.
Królestwo Judy uległo Babilończykom. Jerozolima i jej świątynia zostały
całkowicie zburzone.
W latach 538 – 331 przed Chr. Jerozolima stanowiła część państwa
perskiego. Po zdobyciu jej przez Aleksandra Wielkiego, stała się
kolejno częścią państwa Ptolemeuszów z Aleksandrii, a potem (po 198 r.
przed Chr.) Seleucydów. W obydwu państwach panowała kultura
hellenistyczna. Ptolemeuszów cechowała tolerancja. Nie narzucali siłą
swojej kultury i religii. Odmienna jednak była polityka Seleucydów, którzy
zbezcześcili świątynię jerozolimską i rozpoczęli okrutne prześladowania
ludności. Wywołało to zbrojne powstanie przeciw ciemiężcom
zapoczątkowane przez Matatiasza z Modin (167 r. przed Chr.), które
kontynuowali jego synowie : Juda, Jonatan i Szymon. Bohaterstwo powstańców
i wzrastające wpływy Rzymu doprowadziły do powstania niezależnego państwa
pod panowaniem potomków Szymona, które dało początek dynastii
Hasmonejczyków.
|
Jerozolima- widok z Góry Oliwnej
|
W czasie panowania tej dynastii została złączona władza królewska z
|
godnością arcykapłańską, co przyczyniło się do oderwania części
społeczeństwa od świątyni jerozolimskiej (esseńczycy).
Okres rzymsko-bizantyjski – narodziny Jezusa
W 63 roku przed Chr. Pompejusz dokonał podboju Palestyny i wprowadził tu
rzymski porządek. W 37 roku przed Chr., z nadania Rzymu, tytuł króla Judei
otrzymał Herod, który rozpoczął przebudowę świątyni. Pod koniec
panowania króla Heroda w Betlejem narodził się Jezus. Za ziemskiego
życia Jezusa, nad Judeą władzę pełnili urzędnicy rzymscy, z których
najlepiej znamy Poncjusza Piłata, który skazał Jezusa na śmierć. Po
zmartwychwstaniu Jezusa, w 70 roku wódz rzymski Tytus zdobył Jerozolimę
i zburzył świątynię. Chrześcijanie stawiali przez kilka lat opór
rzymskim legionom (132-135 r.), a po upadku powstania na miejscu
Jerozolimy została zbudowana rzymska kolonia, nazwana Aelia Capitolina. Na
miejscu jerozolimskiej świątyni zbudowano świątynię triady kapitolińskiej,
a na miejscu ukrzyżowania Jezusa powstała świątynia Wenery. Żydom, pod
karą śmierci, nie wolno było wstępować do nowego miasta. Rzymianie
zmienili też nazwę Judea na "Syria Palaestina".
Sytuacja w Ziemi Świętej uległa radykalnej zmianie w 313 roku tj. po
ogłoszeniu przez cesarza Konstantyna Wielkiego tolerancyjnego edyktu. Jego
matka, św. Helena przybyła w 326 roku do Jerozolimy, aby uczcić
miejsca święte. Przyczyniła się ona również do budowy trzech wielkich
bazylik: Grobu Pańskiego w Jerozolimie, Narodzenia w Betlejem i na Górze
Oliwnej. W 395 roku nastąpił podział imperium rzymskiego na wschodnie
(bizantyjskie) i zachodnie. Wówczas Palestyna znalazła się w granicach
wschodniego imperium. W roku 451 powołano do istnienia Patriarchat
Jerozolimski. Okres bizantyjski dla Palestyny był bardzo pomyślny aż
do roku 614, gdy Persowie prowadząc wojnę z państwem bizantyjskim
wkroczyli do Palestyny. Persowie skierowali swą wrogość przeciwko
chrześcijanom, niszcząc i burząc bazyliki. Po inwazji perskiej
nastąpiła odbudowa zniszczeń, której inspiratorem był mnich Modest. W
latach 628-629 Bizantyjczycy powrócili do Palestyny, ale podnoszeniu się
ze zniszczeń stanęła na drodze agresja mahometan.
Pod władzą Arabów
W latach 636-638 kalif Omar dokonał podboju kraju, który nad rzeką
Jarmuk pokonał wojska bizantyjskie i wszedł do Jerozolimy. Od 661 do 750
roku władcami Palestyny byli najpierw elekcyjni kalifowie z Medyny, a
później przedstawiciele dynastii Ommajadów, którzy kontynuowali
tolerancyjną politykę Omara. Z jednej strony zezwalali na pielgrzymki i
wznoszenie sakralnych budowli, zaś z drugiej arabizowali kraj, który
stawał się coraz bardziej muzułmański. Gdy władzę przejęli Fatymidzi z
Egiptu (lata 975-1171), sytuacja chrześcijan uległa gwałtownemu
pogorszeniu. Rozpoczęło się bezlitosne prześladowanie chrześcijan, którzy
w obliczu zaistniałej sytuacji musieli emigrować lub nawet wyprzeć się
swojej wiary. W 1009 roku została zburzona bazylika Świętego Grobu, z
której zrabowano relikwie i kosztowności. Prześladowanie zakończyło się w
1020 roku. W 1045 roku została podjęta wielka odbudowa bazyliki
Świętego Grobu przez cesarza Konstantyna Monomacha. Okres spokoju nie
trwał długo, gdyż od wschodu zaatakowali Turcy Seldżuccy. Dla
chrześcijan w Palestynie nastały najtrudniejsze czasy.
|
![](wzory/spotkanie36a.jpg) |
Okres wypraw krzyżowych
Cesarze bizantyjscy byli bezsilni wobec nowej sytuacji, dlatego powstała
idea krucjat. W Europie rozległo się wołanie: "Miejsca święte są w
niebezpieczeństwie". Sobór w Clermont, który został zwołany w
1095 roku przez papieża Urbana II uchwalił (27 listopada) konieczność
zbrojnego odbicia miejsc świętych. W okresie od 1096 roku do 1250 roku
odbyło się osiem wypraw krzyżowych. Pierwsza wyprawa krzyżowa przypada
na lata 1096-1099 a w dniu 15 lipca 1099 roku rycerstwo zachodnie
zdobyło Jerozolimę, rok później założono Królestwo Łacińskie, zwane
Królestwem Jerozolimskim. W roku 1147 przybyła druga wprawa krzyżowa z
Ludwikiem VII, królem francuskim i Konradem III niemieckim na czele, a w
latach 1248-1280 miała miejsce ósma wyprawa, z którą przybył Ludwik IX,
król Francji. Krzyżowcy zbudowali wiele świątyń, zamków i fortec.
Pod rządami muzułmanów
Niestety, Królestwo Jerozolimskie nie istniało długo, już w 1291 roku
Palestyna wraz z Syrią włączona została do państwa Mameluków,
którzy byli władcami Egiptu. Okres dominacji Mameluków przypada na lata
1250-1516 i był dla Ziemi Świętej czasem upadku, nędzy i ruiny, a
|
Betlejem - miejsce narodzenia Jezusa |
chrześcijaństwo prawie całkowicie zanikło. W roku 1335 pośrednictwo
króla
|
Roberta
Andegaweńskiego z Neapolu i jego żony Sancji przyczyniło się do uzyskania
pozwolenia na oficjalne osiedlenie się franciszkanów w klasztorze na
Górze Syjon, na miejscu Wieczernika. Bracia Mniejsi (nazwa Zakonu
założonego przez św. Franciszka z Asyżu) otrzymali także, obok innych
wyznań chrześcijańskich, prawo do odprawiania nabożeństw w bazylice Grobu
Pańskiego. W roku 1342 nastąpiło prawne utworzenie
franciszkańskiej Kustodii Ziemi Świętej, która z ramienia Stolicy
Apostolskiej aż do roku 1847 (reaktywowanie Patriarchatu Jerozolimskiego)
była jedynym przedstawicielem Kościoła katolickiego na Bliskim Wschodzie.
Prawie cztery wieki Palestyna była pod rządami tureckimi. W okresie
tym Jerozolima została otoczona murami, które istnieją po dzień
dzisiejszy. Pod koniec osiemnastego wieku Napoleon po zdobyciu Egiptu
chciał także zająć Palestynę, ale nie mogąc zdobyć twierdzy w Akko, w
marcu 1799 roku wraz z wojskim wycofał się do Egiptu. Okupacja egipska
trwała od 1831-1840 roku. Jej pozytywnym skutkiem było otwarcie się na
Zachód, co w konsekwencji przyczyniło się do przywrócenia swobód
religijnych, odbudowy sanktuariów, zaznaczył się także wzrost ruchu
emigracyjnego Żydów.
W 1897 roku odbył się w Bazylei Pierwszy Kongres Syjonistyczny,
który dał początek akcji osiedleńczej Żydów w Palestynie. Żydzi z
całego świata coraz liczniej ściągają do Palestyny, zajmują tu ziemie
wolne oraz wykupują je od ludności arabskiej. Ten spokojny i pomyślny
okres został przerwany przez pierwszą wojnę światową, w czasie której
Palestyna została uczyniona przez Turcję bazą wypadową przeciw Egiptowi,
zajętemu przez Anglików.
Czasy
nowożytne – Jerozolima podzielona między Izrael i
Jordanię
W grudniu 1917 roku wojska angielskie zajmują Jerozolimę. Z powodu
nie przestrzegania praw innych wspólnot, już w 1920 roku zrodził się
problem palestyński czyli konflikt arabsko-żydowski. W maju 1948
roku ustał mandat brytyjski i równocześnie proklamowano powstanie
państwa Izrael. Wybuchła wojna arabsko-żydowska, która w sierpniu
1948 roku kończy się podpisaniem zawieszenia broni. Równocześnie
utworzone zostają dwie strefy: jedna pod władzą państwa Izrael i druga pod
władzą Królestwa Jordanii. Egipt natomiast zatrzymał Strefę Gazy. Rozejm
przetrwał do czerwca 1967 roku, gdyż wtedy wybuchła nowa wojna,
zwana "wojną sześciodniową", w wyniku której Izrael pokonał Egipt,
Liban, Jordanię i Syrię, poszerzając swoje ziemie o terytorium Gazy,
Półwysep Synaj, zachodni brzeg Jordanu i Wzgórza Golan, a przede wszystkim
obejmując pod swoją administrację całą Jerozolimę.
Można uznać, że w tym okresie kończy się historia Ziemi Świętej, a zaczyna
smutna współczesność, charakteryzująca się licznymi konfliktami i próbami
ułożenia stosunków izraelsko-arabskich poprzez negocjacje. Sytuacja jest
zawiła i skomplikowana, a do pełnego rozwiązania problemu potrzebne są
wysiłki dyplomatyczne oraz dobra wola po obu stronach konfliktu. Miejmy
nadzieję, że z Bożą pomocą strony dojdą do porozumienia.
|
Zofia Serewko |
Przy
opracowaniu powyższej informacji wykorzystano następujące pozycje :
1/ „W ojczyźnie Chrystusa – przewodnik i śpiewnik pielgrzymkowy” wydany
przez Fundację Komisariatu Ziemi Świętej, Kraków 2007rok,
2/Przewodnik „Miejsca Święte – Jerozolima”, wydanie 2010 rok,
3/ „Książka o Biblii –Stary Testament”, wydawnictwo RTW |
|
Powrót
do strony głównej/Spotkania/Spotkanie 36
|